Atzo egun garrantzitsua izan zen Gazteaktentzat: Gipuzkoako 2.000 gazte baino gehiagoren ahotsa Foru Aldundira zuzenean eraman genuen, haien emozioak, presioak eta eguneroko errealitatea. Eta hori ez ezik, Aktibazio Foroako gazteek beraiek landutako proposamen zehatzak ere eraman genituen.

Gazteakteko bigarren dilemak hilabeteak daramatza jende askok ahots baxuan egiten duen galdera lantzen: nola eraiki herritarren ongizate emozionala zainduko duen lurralde bat? 2026ko urtarriletik apirilera bitartean jasotako datuek irudi zintzoa marrazten dute, batzuetan deserosoa, baina batez ere ikusi beharra dagoena.

Zenbakiek esan zigutena

Gipuzkoako gazteen ongizate emozionala tarteko eremu batean mugitzen da. Gehienek "gehiago edo gutxiago ondo" sentitzen dutela adierazten dute, baina "gehiago edo gutxiago" horren atzean asko ezkutatzen da. %63k egunerokoan ondo edo oso ondo sentitzen dela adierazten du, eta lau gaztetik batek, aldiz, bere burua 10etik 5etik behera kokatzen du. Eguneroko bizitzan nagusitzen diren emozioak esanguratsuak dira: neke emozionala (%60), antsietatea (%58) eta estresa (%52) lasaitasuna edo motibazioa baino askoz maizago agertzen dira, hauek %9 eta %8ra baino ez baitira iristen.

Higadura ez da puntualtsua: estrukturala da. Presio akademikoaren, lan-ziurgabetasunaren eta etenik ez duen ingurune digitalaren artean hazten den belaunaldi baten egunerokoa da. Eta gainera, bere buruarentzat denbora gutxi duela sentitzen duen belaunaldia: gehienek atseden eta autozaintzarako erabilgarritasuna 10etik 3 eta 6 artean baloratzen dute.

Non sentitzen den presio gehien

Eskakizun handiena zein arlotan sentitzen den galdetu genuen eta emaitza argia izan zen: etorkizuneko lana nagusitzen da %45arekin, ondoren ikasketak eta eguneroko bizitza datoz, biak %24 inguruan. Baina benetan arreta deitu zuena da bostetik bat baino gehiagok bere bizitzako arlo guztietan presioa sentitzen duela aldi berean.

Aktibazio Foroan gehien eztabaidatu zen datua honakoa izan zen: gazteen %27k ez da inorengana jotzen gaizki sentitzen denean. Ez laguntzarik eskatu nahi ez duelako, baizik eta askotan ez dakitelako nora jo, edo ez dutelako espazio segururik sentitzen hori egiteko. Babesa bilatzen dutenean, lagunak (%31) eta familia (%25) dira erreferente nagusiak; zerbitzu profesionaletara jotzea, berriz, %9ra baino ez da iristen.

Oraindik existitzen den tabua

Osasun mentalaz hitz egitea moda da erakunde-diskurtsoetan eta sare sozialetan, baina datuek erakusten duten errealitatea askoz ñabarduradunaagoa da. Gipuzkoako gazteen %40k uste du oraindik tabua dela gazteen artean osasun mentalaz hitz egitea. Beste %47k neurri batean dela uste du. Soilik %12k sentitzen du erabat normalizatua dagoela.

Eta osasun mentalari buruzko gizarte-ulermen egokia dagoen galdetzen denean, %8k baino ez du baieztatzen. Gero eta gehiago hitz egiten dugu osasun mentalaz, bai. Baina hitz egitea ez da ulertzearen berdina, eta ulertzea ez da laguntzearen berdina.

Datuetatik proposametara

Aktibazio Foroa —lurraldeko hainbat lekutako 15 eta 20 gazte arteko taldea, 18 eta 30 urte bitartekoak— ez zen diagnostikoan geratu. Bi saio presentzialetan lan egin zuen errealitate horiek proposamen zehatz bihurtzeko, eta hortik hamabi aurkeztu ziren atzo Foru Aldundian. Guztiak hiru erronka handiren inguruan egituratzen dira.

Lehena detekzio goiztiarra eta orientazioa da: ondoeza identifikatzea eta laguntza eskatzea nola bihurtu zerbait natural eta irisgarri, ez soilik osasun arlotik, baizik eta gazteen bizitza dagoeneko gertatzen den espazioetatik: ikastetxeak, kirola, kultura, kuadrillak, ingurune digitalak. Bigarrena prebentzioa eta babes-ohiturak dira: egunerokoan ongizate emozionala txertatzen duten inguruneak, errutinak eta dinamikak diseinatzea, zaintzea ez baita ezohiko ahalegin bat izan behar. Hirugarrena komunikazioa eta aktibazio soziala da: ongizate emozionalaz hitz egiteko modua berriz pentsatzea gazteen kodeeekin benetan konektatzen diren formatuetatik, osasun emozionala zaintzea zerbait kolektibo eta egunerokotzat hartuko duen kultura eraikitzeko, eta ez ahultasunaren seinale gisa.

Hemendik aurrera

Atzo Foru Aldundian egindako aurkezpena ez da prozesuaren amaiera, baizik eta momenturik garrantzitsuenetako bat. Gipuzkoako gazteak frogatu du esateko gauzak dituela, argudiatzeko datuak dituela eta eraldatzeko proposamenak dituela. Eta hori guztia esperientzia propiotik egin du, zintzotasunez eta zerbait benetan aldatzeko gogoarekin.

Bigarren dilemako datu guztiak irakurri nahi badituzu, txosten osoa plataforman duzu eskuragarri.

#OngizateEmozionala #GazteaktDilema #GipuzkoaGazteak #OsasunMentala